Vështrim historik

Hapësira e Komunës Jegunovcit qysh moti ka qenë e banuar, për çka dëshmojnë njënumër i madh i sendeve gjetura nga kohët e moçme. Ekziston zhvillim ivazhdueshëm i vendbanimeve i shprehur nëpërmjet zbulimeve shumta  arkeologjike:nekropole, ndërtime hershme krishtere, kisha mesjetare etj. Dëshmitar trashëgimisëkulturore këtyre hapësirave.

 

Bellovishtë

Është vërtetuar vendbanimi Gradishte nga koha e vonshme antike. veriperëndim fshatit ngrihet një maje e lartë me lëshime pjerrëta dominon terrenin përreth. maje ka mbeturina kështjellës me kulla dhe mbrojtëse. Sipas mënyrës ndërtimit bedenit, parë ka qenë e mbrojtur ana veriore, kurse vonë ajo jugore. Kalajaka pasur bazë trekëndëshit parregullt me dimensione prej 120m drejtimin veri-jug dhe 50m drejtimin veri-perëndim. Tek mbrojtja shihen themele objektit, ndërsa citadelë ka fragmente enëve qeramikës, pitokë, dhe janë gjetur monedha ngashekulli IV dhe V.

Aleksova B. 1959, 225.(S.K.)

Pole(fusha), vendbanim nga koha e vonshme antike 2,5 km. jug fshatit shihenmbeturina një vendbanimi madh. Gjatë lëvrimit arave sipërfaqe kanëdalë fragmente enëve qeramikës, gurë thyer dhe sende tjera.

 

Vratnicë

Kështjella zabelin e vogël është vërtetuar vendbanim  nga koha e vonshme antike. 3 km. veriperëndim fshatit, tek gryka e derdhjes lumit Livadicës  lumine Lubotenit ngrihen shkëmbinj   pjerrët cilët ka mbeturina bedenit nga guri ithyer dhe llaç gëlqeror. Vendbanimi ka pozitë dominuese ndaj rrethinës. Përveç mebedenin, është e mbrojtur nga natyra me shpate pjerrëta, kurse nëpërmjet shalës anën veriperëndimore është e lidhur me malin e Lubotenit.

Aleksova B; 1959,217; Mikulçiq I.,TIR 134 (S:K.)

Shën Dusi, kishë mesjetare. pjesën veriore fshatit ka mbeturina mureve njëkishe vogël.

Aleksova B; 1959,217; Trifunoski J., 1976 (S.K.)

Tumbë, vendbanim nga koha romake. fshat, hapësirën ndërmjet vendeveLivadicë dhe Dy tumba gjenden fragmente nga enë qeramike dhe shumicë materialit ndërtimorë (S.K.). Kisha Konstantini dhe Elena, kishë mesjetare vendinÇesto dubje (Dushku i shpeshtë) e cila gjendet pjesën juglindore fshatit, kambeturina kishës, e gjatë 18,20m. dhe e gjerë 4,20m. e ndërtuar me gurë thyer dhellaç gëlqeror.

Aleksova B; 1959, 227 (B.A.)

 

Zhillçë

Vendbanim mesatar nga koha romake. Nga ana e djathtë e rrugës e cila çon fshatinLeshkë, sipërfaqe arave gjenden fragmente shumta enëve nga qeramikadhe material ndërtimor.

(B.A.)

 

Jazhincë

Te kisha,kishë mesjetare dhe nekropol.

Sipas burimeve historike, pjesën e epërme fshatit ka ekzistuar kishë kushtuar Sh.Shpëtimtarit. sipërfaqe ka pllaka mëdha nga guri  konstruksioneve varrezave dhe fragmente enëve nga qeramika. Fshati përmendet nga viti 1455 me 10 shtëpi.

Selishçev A.M,1929; Novakoviq S.T.1906,I.J-Krosi )

 

Jançishtë

Tumbë, vendbanim nga koha romake. Afër 1 km. jug fshatit, anën e majtë udhës për Prelubishtë, sipërfaqe arave gjenden fragmente shumta enëvenga qeramika dhe material ndërtimor.

(S.K.)

Qeramidnica, vendbanim nga koha romake. afërsi hekurudhës, nga ana e saj emajtë gjenden fragmente shumta enëve nga qeramika dhe material ndërtimor.

(S.K.)

 

Jegunovc

Gradishte, vendbanim i vërtetuar nga koha e vonshme antike. lindje fshatit, anën e djathtë lumit Vardar, maje shkëmbit lartë gjenden mbeturina ngabedeni mbrojtës. Nëpër sipërfaqen gjinden fragmente shumta enëve ngaqeramika dhe material ndërtimor, kurse gjenden edhe themele shumë objekteve.

Aleksova B; 1959,217; Mikulçiq I.,1971 a, 466; Mikulçiq I ,TIR 66 (S:K.)

Te fabrika ka nekropol nga koha romake. oborrin e Kombinatit metalurgjik Jugohrom,gjatë kryerjes punëve vitin 1956 janë zbuluar varreza me konstruksione pllakavenga guri. njërin prej tyre është gjetur pllakë me mbishkrim greqisht 7 rreshta dhenjë pllakë jo rëndomtë me mbishkrim greqisht me 7 rreshta dhe një skenë reliefit jo rëndomtë.

Gjegjësisht, anën e majtë qëndron një burë, me dorën e djathtë ngritur ndërsa me majtën hedh viktimën zjarr. anën e djathtë qëndron një fëmijë, kurse tutjeprej tij, krejtësisht djathtë janë paraqitur grua dhe burrë me vel kokë. Pllakaruhet Muzeun e Maqedonisë.

(S.K.)

Peshteri, nekropol nga mesjeta e vonshme. 2 km. veri fshatit, rrëzë malitZheden një lartësi vogël duken vare ndërtuar prej pllakave gurit me orientimveri, perëndim.

(S.K.)

 

Orashje

Kalaja e Orashjes –Sobri,vendbanim nga koha e hershme antike ilire. Gjendet rreth 3,5 km jug fshatit, një kodrinë lartë (kuota 715) dominon Grykën eDërvenit. maje ka mbeturina themeleve dhe beden dhe murre mbrojtëse nga gurii thyer  dhe llaç gëlqeror,kurse brendi themele shumë objekteve vogla,fragmente nga enë qeramikës dhe material ndërtimor shpërndarë .Janëgjetur edhe monedha nga shekulli  IV dhe V.  fund kalasë nga ana e veriore kambeturina kishës dhe rreth saj varreza me konstruksione guri. këtë kala janë gjeturthemelet e Bazilikës hershme krishtere shekullit III apo IV dhe është një ndërshenjat vjetra krishterimit Luginën e PollogutTek populli kjo kala njihet meemrin Kalaja e Nicës.

Cvijiq J.,1911; Deroko A.1950;Aleksova B.1959,217;Tomoski T.1976;Krosi I,202.

 

Prelubishtë

Arëza  e Breznës, vendbanim nga koha vonshme antike. perëndim fshatit arëne B. Nastevski, nëpër sipërfaqe shihen fragmente shumta enëve nga qeramika dhematerial ndërtimor. (S.K.)

Tre tumba, vendbanim nga koha e neolitit. qendër fshatit afërsi transformatorit shihen tre tumba cilët pjesërisht janë dëmtuara me ndërtimin eobjekteve banesore dhe transformatorit. sipërfaqe takohen fragmente shumta enëve nga qeramika dhe material ndërtimor. (S.K.)

Arbinë, vendbanim nga koha vonshme antike. perëndim fshatit, përreth ish -shtratit lumit Bistricë, gjatë punimit tokës janë zbuluar themele objekteve,nëpër sipërfaqe shihen fragmente shumta enëve nga qeramika dhe materialndërtimor. (S.K.)

 

Siriçinë

Bërcë, nekropol nga koha antike e vonshme. veri fshatit afërsi shkollës fshati janë  zbuluar varreza ndërtuara me pllaka gurit. (S.K.)

Proi i Mateit, depo e monedhave mesjetës. sinorin e fshatit vitin 1930??? ështëzbuluar një depo skifateve bizantine nga bakri nga shekulli XII-XIII 163 monedha ruhen përmbledhjen Muzeun e Maqedonisë Shkup. Sipas tregimeve banorëve depo ka pasur shumë monedha cilat gjenden duar fshatarëve.

Aleksova B; 1955 a, 18 (B.A.)

 

Staro Sellë

Gradishtë, vendbanim nga koha e neolitit . veri fshatit drejtim fshatitRogaçevë,  nëpër sipërfaqe shihen fragmente shumta enëve nga qeramika dhematerial për lyerje shtëpive,vegla pune nga guri. (S.K.)

Dushkajë, nekropol nga koha e vonshme antike romake. periferinë jugore fshatit një lartësi vogël janë zbuluar varreza. Gjatë gërmimeve arkeologjike mbrojtëse kryera vitin 1982 janë gjetur monedha nga bronzi, sumbulla e tjera. Gjetjet ruhen Muzeun e anës Tetovës. (S.K.)

Kodra e Cvetkos, vendbanim nga koha e vonshme antike. juglindje fshatit, nënrrugën e asfaltuar një sipërfaqe madhe shihen fragmente shumta enëve ngaqeramika dhe material ndërtimor. (S.K.)

 

Tudencë

Cërkvishtë, kishë nga mesjeta e vonshme. juglindje fshatit, një lartësi vogël pllajë rrafshët shihen mbeturina një kishe vogël.

Aleksova B., 1959, 217 (S.K.)

 

Shemshovë

mes fshatit, vendbanim dhe nekropole nga koha antike e vonshme. periferi fshatit dhe perëndim tij janë zbuluar themele shumë objekteve, sipërfaqeshihen fragmente shumta enëve nga qeramika dhe material ndërtimor. (S.K.)

Sipas tregimit banorëve janë gjetur edhe varreza .Fshati përmendet nga viti1452/53 si vendbanim me 36 shtëpi. (Ismet.J-K.,S.K.)